Pranie pieniędzy i finansowanie terroryzmu

Jan Mazurek włącz . Opublikowano w Rynek kapitałowy

Rynek finansowy daje możliwości przemieszczania kapitału. Jednak może być miejscem działania przestępców.

Rynek kapitałowy jest miejscem, gdzie może dochodzić do tzw. prania brudnych pieniędzy (ang. money laundering) lub lokowania kapitału celem finansowania terroryzmu. Oznacza to wprowadzenie do obrotu środków finansowych, zdobytych niezgodnie z prawem - popełniając przestępstwo lub w sposób mający związek z przestępstwem. Nielegalne dochody mogą pochodzić z oszustw podatkowych, przemytu, produkcji i handlu narkotykami, korupcji, prowadzenia nierządu, handlu ludźmi lub organami ludzkimi, manipulacji na rynkach finansowych, kradzieży i defraudacji. Pieniądze mogą być prane poprzez inwestowanie na rynku kapitałowym – giełdzie papierów wartościowych. Po przeprowadzeniu szeregu transakcji giełdowych, bez zwracania uwagi na wynik finansowy może doprowadzić do utrudnienia lub uniemożliwienia identyfikacji rzeczywistych źródeł pochodzenia pieniędzy. W ten sposób można upozorować legalne pochodzenie majątku zdobytego nieuczciwie.
Na rynku kapitałowym mogą też znaleźć się pieniądze służące finansowaniu terroryzmu. Ten problem jest dziś szczególnie ważny ze względy na zagrożenie fundamentalizmem islamskim. A świat uświadomił sobie jego wagę po zamachach terrorystycznych 11 września 2001 roku. W Stanach Zjednoczonych i innych krajach, a także również w Polsce wdrożono odpowiednie regulacje prawne w celu uniemożliwienia finansowania terroryzmu poprzez rynki finansowe.
W Polsce właściwymi organami w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu są: Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF) i Minister Finansów.
Przepisy prawa dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wskazują podmioty - Instytucje Obowiązane, do których zadań należy rejestracja każdej transakcji finansowej o równowartości przekraczającej 15.000 euro. Obowiązek rejestracji powstaje także w przypadku, gdy przeprowadzono więcej niż jedną transakcje a ich wartość jest wyższa niż 15.000 euro, natomiast okoliczności wskazują, że są one ze sobą powiązane i zostały celowo podzielone na operacje o mniejszej wartości z zamiarem uniknięcia rejestracji. Ponadto Instytucja Obowiązana powinna zarejestrować również każdą inną transakcję, bez względu na jej charakter i wartość, jeżeli istnieją uzasadnione przesłanki, że może mieć ona związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu.
W Polsce Instytucjami Obowiązanymi są:

  • firmy inwestycyjne;
  • banki powiernicze;
  • towarowe domy maklerskie;
  • spółki handlowe prowadzące działalność maklerską w zakresie obrotu towarami giełdowymi;
  • fundusze inwestycyjne i towarzystwa funduszy inwestycyjnych;
  • Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. – w zakresie prowadzonych rachunków papierów wartościowych lub rachunki zbiorcze.