Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie S.A.

Jan Mazurek włącz . Opublikowano w Rynek kapitałowy

Giełda jest miejscem, gdzie zostały stworzone warunki dla zawierania transakcji na instrumentach finansowych na zasadach określonych w prawie. Na podstawie zleceń kupna i sprzedaży składanych przez uczestników rynku ustalane są ich obiektywne kursy. 

Zadania Giełdy

Statutowym zadaniem Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie SA jest organizacja obrotu instrumentami finansowymi, poprzez zapewnienie koncentracji w jednym miejscu i tym samym czasie ofert złożonych przez kupujących i sprzedających w celu określenia kursu i realizacji transakcji.
Swoją działalność w obecnej formie Giełda rozpoczęła w dniu 16 kwietnia 1991 r. Obrót papierami wartościowymi odbywa się w formie elektronicznej przy wykorzystaniu systemu informatycznego WARSET.
Giełda Papierów Wartościowych jest spółką akcyjną, w której Skarb Państwa posiada 98,82 proc. kapitału zakładowego. Ponadto akcjonariuszami Giełdy są: banki, domy maklerskie, spółki giełdowe.
Statutowym zadaniem GPW jest organizacja obrotu instrumentami finansowymi, poprzez zapewnienie koncentracji w jednym miejscu i tym samym czasie ofert złożonych przez kupujących i sprzedających w celu określenia kursu i realizacji transakcji.
Kursy poszczególnych instrumentów finansowych ustalane są w oparciu o zlecenia kupujących i sprzedających – oznacza to, że rynek jest kierowany zleceniami. W celu ustalenia ceny instrumentu sporządza się zestawienie zleceń zawierających dyspozycje kupna i sprzedaży. Zlecenia są kojarzone według ściśle określonych zasad, określonych w wewnętrznych regulacjach Giełdy.
Płynność rynku notowanych instrumentów może być poprawiana przez członków giełdy lub inne instytucje finansowe - animatorów rynku, którzy działają na podstawie umowy z Giełdą. Składają oni zlecenia kupna lub sprzedaży danego instrumentu na własny rachunek.
Na GPW funkcjonuje również krótka sprzedaż.

Notowane instrumenty
Przedmiotem handlu na Giełdzie są następujące instrumenty finansowe:
  • Papiery wartościowe: akcje, obligacje, prawa poboru, prawa do akcji, certyfikaty inwestycyjne
  • instrumenty pochodne: kontrakty terminowe, opcje, jednostki indeksowe
  • produkty strukturyzowane
Obrót instrumentami finansowymi jest prowadzony na dwóch rynkach:
  • Główny Rynek, jest to rynek regulowany, podlegający nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego, funkcjonuje od 16 kwietnia 1991 r.
  • NewConnect, jest to alternatywny system obrotu, prowadzony przez Giełdę. Stworzony z myślą o nowych i rozwijających się firmach, działających zwłaszcza w obszarze nowych technologii. NewConnect rozpoczął działalność 30 sierpnia 2007 r. Przedmiotem obrotu w alternatywnym systemie mogą być akcje, prawa do akcji (PDA), prawa poboru, kwity depozytowe oraz inne udziałowe papiery wartościowe.
Przed rozpoczęciem notowań ciągłych na Rynku Głównym ustalany jest kurs otwarcia (pierwszy fixing) w oparciu o zlecenia, które wpłynęły w ostatniej fazie dnia poprzedniego oraz w dniu sesji. Drugi fixing jest przeprowadzany na zakończenie sesji.
Na podstawie drugiego fixingu następuje ustalenie ceny zamknięcia danej sesji. Jest on również przyjmowany przy wycenie portfeli akcji oraz stanowi kurs odniesienia dla następnej sesji.
Do obrotu giełdowego Zarząd Giełdy może dopuścić instrumenty finansowe, jeżeli:
  • został sporządzony odpowiedni dokument informacyjny, zatwierdzony przez Komisję Nadzoru Finansowego chyba, że sporządzenie lub zatwierdzenie dokumentu informacyjnego nie jest wymagane;
  • ich zbywalność nie jest ograniczona;
  • w stosunku do ich emitenta nie toczy się postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne.
W przypadku dopuszczania do obrotu giełdowego akcji powinny one spełniać dodatkowo następujące warunki:
  • iloczyn liczby wszystkich akcji emitenta i prognozowanej ceny rynkowej tych akcji, a w przypadku gdy określenie tej ceny nie jest możliwe – kapitały własne emitenta, wynoszą równowartość w złotych co najmniej 10.000.000 euro,
  • w posiadaniu akcjonariuszy, z których każdy uprawniony jest do wykonywania mniej niż 5% głosów na walnym zgromadzeniu emitenta, znajduje się co najmniej 15% akcji objętych wnioskiem o dopuszczenie do obrotu giełdowego lub 100.000 akcji objętych wnioskiem o dopuszczenie do obrotu giełdowego o wartości równej co najmniej 1.000.000 euro, liczonej według ostatniej ceny sprzedaży lub emisyjnej.
Do obrotu giełdowego mogą być dopuszczone również instrumenty finansowe, będące przedmiotem obrotu wyłącznie pomiędzy inwestorami kwalifikowanymi.
Instrumenty finansowe mogą być wprowadzane do obrotu giełdowego w trybie zwykłym lub publicznej sprzedaży. Wprowadzenia dokonuje Zarząd Giełdy.
 
Sesje giełdowe
Zlecenia na giełdę inwestorzy składają za pośrednictwem domów maklerskich, w których mają rachunki inwestycyjne.Sesje giełdowe, podczas których zawierane są transakcje, odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach 8.30 - 16.35.
 
Strony transakcji
Stroną transakcji giełdowej może być wyłącznie członek giełdy oraz Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Członkiem giełdy jest podmiot dopuszczony do działania na giełdzie. Może być to:
  • firma inwestycyjna zawierająca transakcje giełdowe na rachunek własny lub na rachunek klienta,
  • podmiot będący uczestnikiem KDPW, zawierający transakcje giełdowe wyłącznie na rachunek własny,
  • podmiot, niebędący uczestnikiem KDPW, zawierający transakcje giełdowe wyłącznie na rachunek własny o ile  zawarł umowę  z podmiotem będącym uczestnikiem KDPW, który zobowiązał się do wypełniania obowiązków w związku z rozliczaniem zawartych transakcji.
Giełda publikuje 16 indeksów. Wartości WIG20, WIG20short, WIG20lev, mWIG40, sWIG80 i WIG są publikowane w trakcie trwania notowań ciągłych, pozostałych indeksów trzykrotnie w trakcie sesji giełdowej (po pierwszym i drugim fixingu oraz na zamknięcie sesji) – są to WIG-PL oraz subindeksy sektorowe: WIG-banki, WIG-budownictwo, WIG-chemia, WIG-deweloperzy, WIG-informatyka, WIG-media, WIG-paliwa, WIG-spożywczy, WIG-telekomunikacja.
Indeksy WIG20 i mWIG40 są instrumentami bazowymi dla kontraktów terminowych, a indeks WIG20 również dla opcji notowanych na Giełdzie Warszawskiej.

Segmenty rynku
Wszystkie spółki przydzielone są do jednego z czterech poniższych segmentów rynku:

  • Segment 250 PLUS - akcje spółek o kapitalizacji przekraczającej 250 mln euro
  • Segment 50 PLUS - akcje spółek o kapitalizacji od 50 do 250 mln euro
  • Segment 5 PLUS - akcje spółek o kapitalizacji nie przekraczającej 50 mln euro
  • Segment MINUS 5 - akcje spółek o kapitalizacji nie przekraczającej 5 mln euro
Ponadto akcje spółek, których kurs charakteryzuje się wysoką zmiennością lub są w stanie upadłości mogą należeć do segmentu LISTA ALERTÓW i wtedy są notowane w systemie kursu jednolitego.
Akcje spółek z segmentów MINUS 5 oraz LISTA ALERTÓW nie są uwzględnianie przy ustalaniu indeksów giełdowych.

Rynki notowań

Obrót instrumentami finansowymi na Giełdzie Papierów Wartościowych odbywa na jednym z dwóch rynków: podstawowym lub równoległym, w zależności od spełnienia kryteriów określonych w Regulaminie Giełdy.

Systemy notowań
Instrumenty finansowe są notowane w jednym z dwóch systemów notowań:
- w systemie notowań jednolitych lub
- w systemie notowań ciągłych.

Sektory, indeksy
Spółki giełdowe kwalifikowane są do sektorów w trzech grupach:

Przemysł

  • spożywczy,
  • lekki,
  • drzewny,
  • chemiczny,
  • paliwowy,
  • materiałów budowlanych,
  • budownictwo,
  • elektromaszynowy,
  • metalowy,
  • inne.

Finanse

  • banki,
  • ubezpieczenia,
  • inne.

Usługi

  • handel,
  • informatyka,
  • telekomunikacja,
  • media,
  • inne.